Jezioro Drawsko

 

  MAREK ANDRZEJ HALTER

 

  

JEZIORO DRAWSKO

CHARAKTERYSTYKA  LOCYJNA  DLA  ŻEGLARZY

 

 

 

  

 

 

 

Warszawa 2016

 1

 

JEZIORO DRAWSKO

(wg. www.zpkwz.pl)

 

Jezioro Drawsko[1]

Powierzchnia                           1781,5 ha

Głębokość maksymalna             83 m

Głębokość średnia                   18,6 m

Długość maksymalna               12610 m

Szerokość maksymalna            3900 m

Długość linii brzegowej            74350 m

Rozwinięcie linii brzegowej     4,97

 

Jezioro Żerdno (Srebrne)

Powierzchnia                           205 ha

Głębokość maksymalna             36,5 m

Głębokość średnia                    15,5m

Długość maksymalna               3090 m

Szerokość maksymalna             990 m

Długość linii brzegowej             7250 m

Rozwinięcia linii brzegowej     1,43

Jezioro Drawsko jest największym polodowcowym akwenem w Europie mającym jednocześnie tak bogatą linię brzegową i urozmaicenie misy dennej. Leży na Pojezierzu Drawskim w południowej części Drawskiego Parku Krajobrazowego w odległości 80 km od pobrzeża Bałtyku i 65 km na południe od Koszalina. Na Pojezierzu Drawskim skupione jest ponad 250 jezior o powierzchni powyżej 1 ha usytuowanych w środkowej części Pojezierza Zachodniopomorskiego. Zajmuje ono blisko 30 proc. powierzchni całego dorzecza rzeki Drawy, wynoszącego 3296 km kwadratowych. Od wschodu graniczy z Pojezierzem Szczecineckim, od południa z Pojezierzem Wałeckim, a od zachodu z Pojezierzem Ińskim. Północny fragment Pojezierza Drawskiego został wydzielony jako Drawski Park Krajobrazowy.

 

 [1] Dane wg. Jańczak J., Atlas Jezior Polski,. Poznań 1996-1999.

 

  1. DRAWSKI PARK KRAJOBRAZOWY

2

Mapa 2.   Drawski Park Krajobrazowy (wg www.pojezierze–drawskie.pl)

Przez Drawski Park Krajobrazowy o powierzchni 41 tys. ha otoczony otuliną dodatkowo mającą 22 tys. ha przepływa rzeka Drawa w swoim początkowym, liczącym 35 km biegu. Łącznie ma długość 185,9 km. Jej początkiem jest Dolina Pięciu Jezior w pobliżu Połczyna Zdroju.

Na 15,2 km swego biegu wpada do jeziora Żerdno, a następnie, przepływając pod mostem w Starym Drawsku, do jeziora Drawsko, z którego wypływa w zachodniej części Zatoki Rzepowskiej. Łącznie przepływa przez 19 jezior. Jest jednym z najpiękniejszych szlaków kajakowych w Polsce i Europie. Miejscami ma charakter górski. Swój bieg kończy w Noteci, na 177 km jej biegu tej rzeki w pobliżu miasta Krzyż.

Najstarsze wzmianki historyczne o Drawie pochodzą z XIII w. Wtedy już wzdłuż niej prowadził znad morza handlowy szlak solny i prawdopodobnie jedna z odnóg szlaku bursztynowego. Nazwa rzeki wywodzi się od starosłowiańskiego słowa „drzeć” (rzeczownik rodzaju żeńskiego) oznaczającego rzekę o rwącym (drącym) nurcie.

Na terenie Drawskiego Parku Krajobrazowego jest siedem rezerwatów, ponad 300 pomników przyrody, a także wiele obiektów należących do dziedzictwa kultury naszego kraju. Park objął łącznie 77 jezior stanowiących blisko 9 proc. jego powierzchni. Wszystkie jeziora powstały w nieckach polodowcowych w okresie ostatniego zlodowacenia, zwanego bałtyckim, 10 ­ 12 tys. lat p.n.e. Zdecydowana większość jezior jest oddzielona od siebie dość wysokimi wododziałami utworzonymi przez morenowe wzgórza, wypiętrzone w stosunku do lustra wody nawet o 50 m.

3

Mapa 3. Położenie Drawskiego Parku Krajobrazowego

 

KLIMAT REGIONU

Klimat Drawskiego Parku Krajobrazowego odznacza się dość silnym wpływem Bałtyku. Sąsiedztwo morza sprawia, że zimy są tu nieco cieplejsze, a lata nieco chłodniejsze niż w pozostałej części kraju. Duża wysokość względna powoduje obniżenie wartości temperatur w regionie. Silny wpływ na średnią temperaturę ma także zróżnicowanie wysokości terenu i duża liczba zbiorników wodnych. Mimo stosunkowo małego obszaru teren Parku charakteryzuje się nierównomiernością opadów, szczególnie w sezonie letnim. Na północno-zachodnie zbocza wzgórz morenowych spada najwięcej wody, zbocza południowo-wschodnie natomiast są nieco bardziej osłonięte przed deszczonośnymi wiatrami zachodnimi i opady są tu znacznie mniejsze. Całe Pojezierze Drawskie odznacza się dużą wilgotnością względną powietrza, przy czym tereny położone w dolinach i w pobliżu dużych jezior są oczywiście bardziej „mokre”. W DPK przeważają wiatry zachodnie, dominujące w okresach letnim i jesiennym. Najmniejsze zachmurzenie i równocześnie największa liczba dni pogodnych występuje w maju, w czerwcu oraz we wrześniu.

Klimat jeziora Drawsko i jego okolicy znajdującej się po południowej stronie wysokiego wododziału, ułożonego równoleżnikowo w odległości 10 km od środka jeziora, charakteryzuje się niską amplitudą wahań temperatury, opóźnioną wiosną, długą i ciepłą jesienią, długotrwałymi okresami suszy wiosennej, przewagą wiatrów z północno-zachodniej ćwiartki. Najmniej opadów notuje się tu w maju, a najwięcej w lipcu. Średnia temperatura w okresie od maja do września wynosi 15,20C, przy czym najwyższa, dochodząca do 170C, pojawia się w lipcu i w sierpniu.

1

Rys 1. Jezioro Drawsko. Średnie miesięczne temperatury powietrza. (wg. IMGW Wrocław)

2

Rys 2. Jezioro Drawsko. Średnie miesięczne sumy opadów (wg. IMGW Wrocław

Najmniej opadów notuje się tu w maju, a najwięcej w lipcu. Wiosna zdarzają się często długotrwałe susze. (Rys. 2). Najmniejsze zachmurzenie jest w okresie od kwietnia do września (Rys 3)

3

Rys.3. Jezioro Drawsko. Średnie miesięczne zachmurzenie ogólne nieba(wg IMGW Wrocław)

4

Rys 4. Jezioro Drawsko. Średnia, procentowa częstość kierunków wiatrów i występowania ciszy.

W ciągu całego roku najczęstsze wiatry występują z kierunków zachodnich i południowozachodnich przy 7,5 procentach dni bezwietrznych.

Bioklimat panujący wokół jeziora ma wysokie walory lecznicze o charakterze oddziaływania ogólnoustrojowego wszystkich czynników środowiskowych, ze szczególnym uwzględnieniem aerozoli dostarczanych przez wiatry z rejonu nadmorskiego. Jest on szczególnie skuteczny przy zapobieganiu i leczeniu schorzeń układu krążenia, chorób serca i miażdżycy. Stymuluje wzrost wytrzymałości organizmu oraz sprawność układu krwionośnego, działa hartująco. Specyfika klimatu, ukształtowanie terenów i szczególne gleby, rzutują także na jakość produkcji rolno-spożywczej regionu. Słynne miody drahimskie, będące bardzo ważnym specyfikiem w apiterapii, i wędzona sielawa trafiły na listę certyfikowanych Produktów Tradycyjnych UE.

  1. ZIEMIA CZAPLINECKA

Ziemia czaplinecka zajmuje południową część Drawskiego Parku Krajobrazowego. Od północy i zachodu zaznacza ją dział wodny I rzędu, który w najwyższym miejscu wznosi się na 223 m n.p.m., co daje przewyższenie nawet 100 m nad poziom jeziora Drawsko (odległego zaledwie o 10 km na południe). Ze względu na specyficzne ukształtowanie terenu i osłonięcie przez wododział od zimnych wiatrów wiejących od północy zaraz po ustąpieniu lodowca tereny te zostały zagospodarowane w wieloraki sposób przez ludzi pierwotnych. Na licznych wzgórzach otoczonych mokradłami powstawały we wszystkich epokach przedhistorycznych siedliska i obronne osady. Obecnie można trafić na ich ślady datowane na VII w. Nad wodami jeziora Drawsko i w jego najbliższej okolicy istniało siedem grodzisk i 20 osad. Centrum tego zespołu stanowiło grodzisko w okolicy Drahimia. Opisane zostało w XII w. za czasów Bolesława Krzywoustego przez Ottona z Bambergu zwanego Bawarczykiem jako siedziba słowiańskiego plemienia Drawian (Thafnezi). Już w czasach historycznych ziemie te od pierwszych Piastów zawsze należały do Wielkopolski i stanowiły najdalej na północ wysunięty jej skrawek. Od zawsze też były terenami strategicznymi, o które toczono spory i walki, ponieważ leżały na skrzyżowaniu szlaków handlowych. Znajdowały się w bezpośrednim kręgu zainteresowania rządzących: Bolesława Krzywoustego, Władysława Łokietka, Kazimierza Wielkiego, Władysława Jagiełły, a także władców Brandenburgii. Tu mieli swe siedziby templariusze i joannici. Tędy na tereny polskie w 1655 r. wchodzili Szwedzi, a później zimą 1657/8 r Stefan Czarniecki „…od Poznania…” ich wypędzał. Historia ubiegłego stulecia także usytuowała ziemię czaplinecką między obszarami zmilitaryzowanymi, jakimi są Poligon Drawski i Borne Sulinowo, odległymi zaledwie o 20 – 25 km. Wyznaczyła jej również jedno z głównych miejsc w umocnieniach Wału Pomorskiego w czasie II wojny światowej.

Najnowsza historia ziemi czaplineckiej  jest wzbogacona o kilkakrotne pobyty największego Polaka w historii dziejów ks. Karola Wojtyły, który pływał kajakiem po tych jeziorach i Drawie. Dla upamiętnienia tych faktów utworzono Szlak Kajakowy im. Karola Wojtyły.

Ziemia czaplinecka – wyposażona w wyjątkowe naturalne walory, bogata w historię wielką i małą, obrosła od wieków w legendy, uzupełnione nowszymi, przyniesionymi przez osadników – jest wspaniałym terenem dla turystyki, wypoczynku i rehabilitacji zdrowotnej. Może też stanowić niepowtarzalny poligon do badań naukowych o bardzo szerokim zakresie tematycznym.

 

CZAPLINEK

Stolicą ziemi czaplineckiej jest miasto Czaplinek, jedno z największych Pojezierza Drawskiego, leżące nad jeziorami Drawsko i Czaplino i liczące obecnie ponad 7200 mieszkańców. Tu znajduje się siedziba Urzędu Miasta i Gminy Czaplinek. Leży na skrzyżowaniu dróg krajowych. Ma regionalne połączenie kolejowe. Odgrywa ważna rolę w organizacji turystyki, rekreacji i sportów wodnych.

Najstarsze udokumentowane ślady osadnictwa na terenach i w najbliższej okolicy Czaplinka sięgają 2500 lat. Na początku naszej ery byli tu Goci, później Słowianie. Według wszelkiego prawdopodobieństwa od VII w. na wzgórzu Kazimierzowskim istniał drewniany gród słowiański. Budowla ta strzegła osady rybacko-targowej i przejścia między jeziorami Drawsko i Czaplino. Od czasów Bolesława Krzywoustego (1107 r.) osada stanowiła północną rubież Wielkopolski, graniczącą w tym miejscu z Pomorzem. Po przejęciu grodu przez templariuszy w 1286 r. w tym miejscu powstała niewielka drewniana warownia, otrzymując nazwę Tempelburg. Po kasacie zakonu templariuszy w 1312 r. przeszła w ręce joannitów. Około roku 1334 miejscowość uzyskała prawa miejskie.

 W latach 1360 – 1366 zbudowali oni zamek w Drahimiu, który przejął funkcje obronne drewnianej warowni w Czaplinku. Na jej miejscu powstał kościół p.w. Świętej Trójcy (XIV w).

Zagarnięty przejściowo przez Brandenburgię Czaplinek został odkupiony przez Kazimierza Wielkiego w 1368 r. Z powodu antypolskiej polityki prowadzonej przez posiadaczy zamku Władysław Jagiełło zaatakował i zdobył zamek w Drahimiu w 1407 r. i utworzył w nim starostwo drahimskie. Przez cały czas istnienia zamku Czaplinek pozostawał w cieniu Drahimia, pełniąc w stosunku do niego funkcję służebną. W czasie najazdu szwedzkiego tędy dwukrotnie przetoczyły się działania wojenne. W 1657 król Jan Kazimierz zastawił Czaplinek wraz ze starostwem Drahimskim elektorowi Brandenburskiemu. W latach 1725 i 1765 miasto zniszczyły wielkie pożary. Od 1772 r. Czaplinek przeszedł pod zabór pruski.

1. zabtytkowy budynek Studzienna 2

Fot. 1   Zabytkowy budynek z 1841 r.  ul. Studzienna 2. Obecnie poddawany kapitalnemu remontowi. Działa w nim Stowarzyszenie Akademia Twórczych Umiejętności TO TU www.totuczaplinek.pl (fot M. Halter)

Pod koniec XIX w. doprowadzono linię kolejową co spowodowało jego szybki rozwój gospodarczy i cywilizacyjny. Zbudowano sieć gazową, wybrukowano drogi, uruchomiono pocztę i telegraf. Po I wojnie światowej Czaplinek pozostał w granicach Niemiec. Ze względu na specyfikę jeziora jeszcze przed II wojną w 1933 r. powstała tu baza szkoleniowa Kriegsmarine. W okresie II wojny w Czaplinku i jego okolicach utworzono obóz pracy dla jeńców radzieckich oraz zatrudniono do pracy przymusowej dużą grupę Polaków, a pod koniec wojny miasto i okolica zostały włączone w system obronny Wału Pomorskiego. Zostało zdobyte 3 marca 1945 r. W wyniku szybkiego ataku wojsk polskich Czaplinek zdobyto praktycznie bez zniszczeń. Ze względu na zły stan techniczny po wojnie szereg budynków wyburzono. Zachowano w większości XIX-wieczny układ urbanistyczny. Dzięki pracom rekonstruktorskim i konserwacyjnym można obecnie podziwiać:

– XIV wieczny kościół p.w. Świętej Trójcy z pięknym barokowym, baldachimowym ołtarzem z XVIII w. inspirowanym twórczością Giovaniego Lorenzo Berniniego z kopią (nieudokumentowaną) obrazu

Rubensa „Święta Trójca” oraz obok niego drewnianą dzwonnicę z 1730 r.

– usytuowany w rynku kościół neoromański p.w. Podwyższenia Świętego Krzyża z 1830 r. z bardzo ciekawym wnętrzem. Zaprojektował go Karl F. Schinkel, jeden z najwybitniejszych architektów ówczesnej Europy i twórca naukowego podejścia do konserwacji zabytków;

– ratusz z 1845 r.

– „Sławogród” – prywatną, współczesną rekonstrukcję średniowiecznej warowni słowiańskiej w formie działającego skansenu.

– Pomnik papieża Jana Pawła II

 5

Fot. 2   Barokowe wnętrze kościoła p.w. Św. Trójcy (fot. M. Halter)

6

Fot.3   Kościół p.w. Podwyższenie Krzyża Św. z 1892 r.

projektu Karla F. Schinkla (fot. M. Halter)

7

Fot. 4   Sławogród.

Współczesne odwzorowanie osady starosłowiańskiej (fot. M Halter)

 8

Fot. 5   Pomnik papieża Jana Pawła II   (fot. W. Krzywicki)

 

 

  1. JEZIORO DRAWSKO

 9

Fot.6   Jezioro Drawsko część środkowa (fot. UM i G Czaplinek)

 

Jezioro Drawsko, zgodnie z „Atlasem jezior Polski”, zajmuje drugą pozycję na liście najgłębszych jezior w Polsce i 12. miejsce pod względem powierzchni. Powstało w wyniku skrzyżowania kilku polodowcowych rynien, tworząc akwen o bardzo bogatej linii brzegowej. Powierzchnia jego jest mocno rozczłonkowana. Największą część stanowi ploso główne o kształcie zbliżonym do prostokąta, długie na 5 km i szerokości 1 – 1,3 km. Od niego we wszystkich kierunkach odchodzi szereg zatok (z których 15 ważniejszych zostało bardziej lub mniej formalnie nazwanych), a także ploso północne. Cztery długie i kręte zatoki głęboko wrzynające się w strome klifowe brzegi przypomina wąwozy górskie. Na całym jeziorze rozrzuconych jest 12 wysp o łącznej długości linii brzegowej 8 km. Oś główna jeziora układa się skośnie do południków na linii północny zachód – południowy wschód. Otoczone jest w większości, zwłaszcza od zachodu, wysokimi pagórkowatymi brzegami. Najczęściej porośnięte są one lasami liściastymi, głównie bukowymi. Tam, gdzie brak jest lasów, pobrzeża są zadrzewione. W dużej większości pobrzeża jeziora, choć dość stromo schodzące do wody, są trawiaste, w wielu miejscach porośnięte niezbyt szerokim pasem trzcin, między którymi zdarzają się małe powierzchnie piaszczyste. Oryginalne ukształtowanie pobrzeży jest wynikiem dwukrotnego obniżania poziomu jeziora (łącznie o około 3,5 m). Zjawiska te datuje się na lata 1787 – 1788 i 1854 – 1858.

Piaszczyste dno, niezwykle urozmaicone w wyniku różnej prędkości topnienia lodowca, stworzyło w najgłębszych miejscach niepowtarzalne warunki do życia dla reliktowego kraba. Twardą warstwę denną na dużych fragmentach pokrywa warstwa łatwo podnoszącego się mułu organicznego, niekiedy dochodząca nawet do 15 m. Muł ten tworzy powstaje przede wszystkim z opadających liści i gnijących zatopionych drzew.

Wody jeziora mieszczą się różnych klasach czystości w zależności od miejsca badania. Przejrzystość jest bardzo różna przeciętnie sięga do 5-6 m w głąb. Kolor na powierzchni bardzo zależy od czystości nieba, ale nadbrzeżne drzewa zawsze nadają jezioru odcień szmaragdu.

W wielu miejscach tuż pod powierzchnią wody tkwią głazy. Ponieważ na przestrzeni lat były przyczyną kilku tragedii są oznakowywane przez WOPR bojami. Można także natknąć się na zatopione drzewa i „dobra cywilizacji” ze wszystkich okresów jej rozwoju, począwszy od resztek prehistorycznych „skorup” i szczątków łodzi sprzed wieków, a skończywszy na metalowych pozostałościach po II wojnie światowej i wrakach łódek współczesnych, których wydobycie utrudnia duża głębokość wód Drawska.

Jezioro zasila blisko 30 cieków różnej wielkości. Wiatry górne wieją w 70 proc. z kierunków zachodnich i północno-zachodnich wzdłuż osi plosa głównego. W przypadku długo trwających wiatrów z ćwiartki północno-zachodniej na plosie głównym fala osiąga wysokość 0,8 – 1,2 m, a powstały wtedy rozkołys powierzchni ze względu na dużą głębię akwenu utrzymuje się dość długo. W takich przypadkach przy południowym brzegu poziom lustra wody na zawietrznej może podnieść się o 30 – 40 cm. Wiatry niskie zwłaszcza w zatokach ze względu na wysokość brzegów i ich zalesienie mają charakter odbity. Choć zimy nie sprzyjają tu uprawianiu żeglarstwa bojerowego ponieważ jezioro rzadko kiedy pokrywa się całości lodem to i tak jest ono wyjątkowo urokliwe.

11

Fot.7   Jezioro Drawsko zimą (fot. W. Krzywicki)

 

Administracyjnie jezioro Drawsko należy do Powiatu Drawskiego. Lustro wody w całości i zdecydowana większość brzegów jeziora znajduje się w gminie Czaplinek. Zatoka Południowa, wschodni odcinek brzegu jeziora od niej aż do półwyspu Kołomąt, brzeg zachodni do Zatoki Chmielewskiej oraz akwen nimi ograniczony należy do miasta Czaplinek. Odcinek pobrzeża północno-zachodniego wraz z półwyspem Uraz, Zatoką Urazowską i brzeg zachodni do Zatoki Szymałów administrowany jest przez gminę Złocieniec.

 

3.1 OD  ZATOKI  POŁUDNIOWEJ  DO  ZATOKI  DRAHIMSKIEJ

12

Mapa 4   Zatoka Południowa

Cyfry nawiasach [   ] zamieszczone w tekście odnoszą się do map

Najbardziej zurbanizowanym fragmentem brzegu jeziora Drawsko jest 2,5-kilometrowy odcinek leżący nad Zatoką Południową, zwaną także Manewrową lub Basenem. To najbardziej na południe wysunięta część jeziora. Tu miasto Czaplinek dochodzi do wody.

Zatoka, jak na warunki Drawska, ma wyjątkowo regularny kształt, zbliżony do koła o średnicy 400 m przy 20 ha powierzchni. Jej dno przy brzegach opada dość stromo, by dojść na środku akwenu do głębokości 24 m. Według krążących opowieści zatoka powstała (w całości lub części) w wyniku zapadnięcia się w końcu XVIII w. wojskowego placu ćwiczebnego służącego stacjonującemu w Czaplinku garnizonowi pruskiemu. Jak dotychczas informacja ta nie znalazła naukowego potwierdzenia.

Stojąc na cyplu przystani Ośrodka Sportów Wodnych Czaplinek [1], przy wschodnim brzegu Zatoki Południowej widzimy, za pasem nadbrzeżnych drzew, zabudowę miasta. Na przystani OSW stacjonuje niewielki statek wycieczkowy. Nieco dalej na południe (300 m) wybudowano duży, ogólnodostępny slip do wodowania ciężkich łodzi [2]. Po następnych 300 m linii brzegowej, już na jej części południowej, usytuowano przystań WOPR [3], z niewielkim pływającym pomostem, za którym stoi biały budynek hangarowy. Zabudowa miejska ciągnie się wzdłuż linii brzegowej jeszcze przez około 1000 m, aż do zagięcia, przy którym brzeg skręca na północ. Od tego miejsca wzdłuż brzegu zachodniego aż do półwyspu przymykającego zatokę widać tylko drzewa, za którymi kryje się miejska oczyszczalnia ścieków. Na jej terenie u wejścia do maleńkiej zatoczki stoi pomost techniczny należący do oczyszczalni [4]. Nie dobijać. Półwysep ten ogranicza Zatokę Południową od zachodu.13

Fot. 8   Zatoka Południowa (fot. UM i G Czaplinek)

22

Fot. 9   Przystań OSW Czaplinek (fot. M. Halter)

 

Na północ od przystani OSW Czaplinek [1] na wschodnim brzegu do jeziora uchodzi rzeka Czaplinecka Struga przepływająca przez miasto od jeziora Czaplino. Utrzymując dalej ten sam kurs wzdłuż brzegu, po 1000 m docieramy do wejścia do zatoki Plaża. W odległości 150 m od niej, na wysokości południowego skraju, płytko pod powierzchnią wody leżą głazy. W głębi zatoki na piaszczystym brzegu urządzono plażę miejską z pomostem kąpielowym. W jej sąsiedztwie rozlokował się „Camping Czaplinek” [5]. Podpłynięcie do piaszczystego brzegu może miejscami utrudniać roślinność pływająca. Na północ od pomostu kąpielowego, w zagłębieniu brzegu mamy w odległości mały camping „U Jacka” [6]. Przy niewielkim pomoście, może cumować kilka łodzi.

Sześćset metrów dalej, w Zatoce Pięciu Pomostów mamy usytuowaną, dobrze osłoniętą od falowania, największą na całym jeziorze Drawsko przystań ośrodka „Drawtur” [7].

Na tej wysokości, 100 m od brzegu, pod wodą zalegają głazy, a nieco bardziej na północ płycizna nazwana „Górką Hojdysa”, dla uczczenia Stanisława Hojdysa zasłużonego dla Czaplinka zapalonego wędkarza i przyjaciela Jana Pawła II.

44

Mapa 5   Od Zatoki Południowej do Zatoki Drahimskiej

34

Fot. 10   Ośrodek Wypoczynkowo Turystyczny „Drawtur” (fot. M. Halter)

Sześćset pięćdziesiąt metrów na zachód od linii brzegowej znajduje się największa głębia jeziora, która w zależności od źródeł wynosi ud 79 do 83 m.

Brzeg utrzymuje ten sam kierunek jeszcze przez 1,5 km. Jego środkowy odcinek tworzy słabo zaznaczoną zatokę. U jej początku ustawiono pomost przystaniowy Ośrodka Wypoczynkowego „Omega” [8], a 500 m dalej analogiczny, należący do Ośrodka Wypoczynkowego „Kusy Dwór” [9](www.kusydwor.pl).

 

111

Fot. 11   Ośrodek Wypoczynkowy „Omega” (fot. M. Halter)

112

Fot. 12   Ośrodek Wypoczynkowy „Kusy Dwór” (fot. M. Halter)

Następnie brzeg wychodzi nieco w jezioro, po czym skręca łagodnym łukiem na północny wschód. Powstały w ten sposób półwysep Kołomąt przymyka nieco główne ploso od wschodu. Za półwyspem mamy szerokie na 1200 m wejście do dużej Zatoki Ptasiej, ograniczone od północy przez Półwysep Drawski. W połowie długości linii wejścia łączącej cyple półwyspów Kołomąt i Drawskiego płytko pod wodą (0,5m) znajduje się skała podwodna [10]. Skałę oznakowano czerwoną boją.

113

Fot. 13   Wejście do Zatoki Ptasiej.

Boja oznaczająca położenie podwodnej skały. (fot. M Halter)

Omijać ją należy w odległości co najmniej 20 m, ponieważ wiatry odbite występujące w tym rejonie mogą w każdej chwili zepchnąć łódź na skałę.

Na zatoce o powierzchni 100 ha są trzy wyspy. Na linii wejścia do zatoki, w odległości 150 m od Półwyspu Drawskiego, leży Wyspa Żurawia, a 200 m dalej w głąb zatoki Wyspa Czapla. Bliżej brzegu półwyspu Kołomąt mamy Wyspę Kaczą. Przejście między Czaplą a Kaczą jest szerokie ledwie na 100 m i dodatkowo jeszcze obustronnie zwężone przez trzciny otaczające wyspy. Dlatego należy między nimi przechodzić w osi przesmyku. Półtorakilometrowy wschodni brzeg Zatoki Ptasiej, należący do półwyspu Kołomąt, jest na całej długości zadrzewiony, a pobrzeże porośnięte szuwarami. W pobliżu niego (30 – 50 m) leżą dwie małe nie nazwane wysepki połączone z lądem pasem trzcin. Ostatnie 600 m tego brzegu należy do jednej z dwóch bezimiennych małych zatok kończących Zatokę Ptasią. Obie zatoki dochodzą do naturalnej grobli wododziałowej, szerokiej na 100 – 150 m, rozdzielającej jezioro Drawsko i jezioro Żerdno. Po grobli biegnie droga krajowa nr 163. Obie końcowe zatoki rozdziela niewielki, zadrzewiony półwysep. Brzeg Kołomątu jest ostatnim fragmentem brzegu wschodniego należącym do miasta Czaplinek. Dalej administrowanie przejmuje Gmina Czaplinek.

114

Fot. 14   Zatoka Ptasia. Na drugim planie jezioro Żerdno (fot. UM i G Czaplinek)

Północny brzeg Zatoki Ptasiej, o długości 1 km, należy do zadrzewionego Półwyspu Drawskiego. Dno wzdłuż tej części tego półwyspu stromo opada pod kątem 30 – 45 stopni przez 40 – 50 m od linii brzegowej. Brzeg cypla dochodzący do wody, porośnięty lasem łęgowym na długości 500 m jest płaski, a następnie przechodzi w klifowy, zalesiony bukiem.

W najwyższym miejscu cypla Półwyspu Drawskiego, w odległości 100 m od linii brzegowej, w otoczeniu starego lasu, znajdują się dobrze zachowane ślady grodziska datowanego na VII w. [11].

Grodzisko na Półwyspie Drawskim jest jednym z najlepiej zachowanych tego typu 20 obiektów położonych wokół całego jeziora Drawskiego. Leży ono w odległości 800 m w linii prostej od obecnych ruin zamku posadowionego na miejscu wcześniejszego grodu pochodzącego z tego samego okresu. Według krążących hipotez  obydwa grody stanowiły jeden organizm gospodarczy, administracyjny i militarny. Obydwa obiekty w owym czasie najprawdopodobniej znajdowały się na wyspach, między którymi istniały przesmyki wodne. Ich płytkość umożliwiała między nimi łatwą komunikację a jednocześnie woda pełniła funkcje obronne.

15. Płw. Drawski grodzisko

Fot. 15   Pozostałości grodziska z VII w. na Półwyspie Drawskim  (fot. M. Halter)

5

Mapa 6   Położenie i dojścia do grodziska z VII w. na Półwyspie Drawskim

Najwygodniejsze dojście do grodziska od pomostu gminnego lub zamku jest od strony południowego brzegu Zatoki Drahimskiej brzegiem północnym Półwyspu Drawskiego. W okolicy parkingu przy zamku nad brzegiem jeziora prowadzi droga gruntowa między brzegiem a osiedlem.

Po przejściu nią kilkuset metrów dochodzimy do rozgałęzienia zaniedbanych dróg leśnych. Do grodziska prowadzi droga środkowa pod górę, którą po następnych kilkuset metrach docieramy do wejścia na grodzisko. Chodząc po terenie grodziska należy trzymać się grzbietów nasypów, ponieważ w dolinach zalega bardzo gruba warstwa liści gnijących od spodu. Drogi na całym wzgórzu są zaniedbane i nieoznakowane.

Półwysep Drawski, częściowo zalesiony, oddziela Zatokę Ptasią od Zatoki Drahimskiej, do której wejście z plosa głównego ma 600 m. szerokości. Zatoka Drahimska kształtem przypomina półkole o tej samej średnicy. Jej oś skierowana jest na północny wschód pod kątem 45 stopni. Na tej linii, w odległości 300 m od ujścia wypływającej spod mostu Drawy leży największa głębia tego akwenu licząca 43,5 m. Dno przy brzegach na odległości 150 m. od pobrzeży opada dość regularnie pod kątem 20 – 30 stopni. Brzegi są w dużej części zalesione i zadrzewione, pobrzeża porośnięte rzadkim, wąskim pasem trzcin. W głębi zatoki widać kilka pomostów należących do gospodarstw agroturystycznych lub miejscowych ośrodków. Wśród nich wyróżnia się nowy, duży pomost z Y-bomami ufundowany przez Gminę Czaplinek [12]. Przy nim, na polanie ustawiana została wiata wypoczynkowa. Pomost znajduje się w odległości 50 m od mostu, spod którego wypływa Drawa płynąca od jeziora Żerdno, naprzeciw wejścia do neogotyckiego kościoła p.w. Wszystkich Świętych z 1870 r.

115

Fot. 16   Pomost gminny w Zatoce Drahimskiej (fot. R. Swęd)

U podstawy Zatoki Drahimskiej, na przesmyku lądowym miedzy jeziorami Drawsko i Żerdno, rozciąga się wieś Stare Drawsko licząca blisko 150 stałych mieszkańców. Obecnie letniskowa wieś o statusie sołeckim swoim rodowodem sięga zamierzchłych czasów. Według dokumentów historycznych początkowo nosiła nazwę Drawhim, później Drahim. Po przejęciu przez Prusy w wyniku rozbiorów zmieniła nazwę na Alt Draheim, pod którą występowała do 1945 r. Po wojnie nie nawiązano do historycznie utrwalonej nazwy w polskich dokumentach choćby dla upamiętnienia Starostwa Drahimskiego.

17. restauracja Stary Drahim

Fot. 17   Restauracja z hotelikiem „Stary Drahim” w Starym Drawsku (fot. M. Halter)

To na terenie tej wsi znajdują się grodzisko na Półwyspie Drawskim, ruiny zamku joannitów oraz XIX wieczny kościół. Dla wczasowiczów i turystów we wsi funkcjonuje kilka punktów noclegowych, agroturystycznych i żywieniowych. Najpopularniejsza jest restauracja z hotelikiem „Stary Drahim” [13] (www.starydrahim.pl), która prócz działalności komercyjnej współorganizuje regaty i inne atrakcje turystyczne. Ostatnio włączyła się czynnie do akcji „Jezioro Tajemnic” zainicjowanej przez Starostwo Drawskie.

Kościół nadal pełni swoje funkcje liturgiczne. W dużej części został zbudowany z granitowych kamieni pochodzących z ruin zamkowych odległych o 50 m. Wewnętrzne wyposażenie jest dość skromne, ponieważ powstał jako świątynia protestancka i taką rolę pełnił do 1945 r.

Jeziora Drawsko i Żerdno rozdziela naturalna, wododziałowa grobla o szerokości 120 m. Dawniej, przed obniżeniem poziomu jeziora Drawsko o około 3,5 m, obecna grobla była dwoma półwyspami wychodzącymi z brzegów południowego i północnego. Odległość miedzy nimi wynosiła około 200 m, zaś obecne jezioro Żerdno było traktowane jako zatoka jeziora Drawsko. Szlak komunikacyjny wiodący miedzy półwyspami, był strzeżony początkowo przez grodzisko położone na południowym półwyspie, a następnie przez zamek joannitów. Dopiero, gdy w XVIII w. a następnie w XIX wieku obniżono poziom obu akwenów zatoka zmieniła się w samodzielne jezioro Żerdno, zaś z cieśniny pozostało tylko koryto płynącej rzeki Drawy. Po wybudowaniu pierwotnie drewnianego mostu obydwa półwyspy przekształciły się w groblę. Obecnie most jest konstrukcji betonowej o rozpiętości 6 m, zaś jego prześwit nad lustrem wody wynosi 1,8 m. Biegnie po nim droga wojewódzka nr 163. Całe koryto rzeki miedzy jeziorami ma 120 m długości, 6 m szerokości i średnio 40 cm głębokości.

18. kościól w St. Drawsku

Fot. 18  Kościół p.w. Wszystkich Świętych w Starym Drawsku    (fot. M.Halter)

W przypadku wysokiego poziomu wody w obu jeziorach głębokość w nurcie może miejscami dojść do 8o cm. Jeżeli poziom wody w korycie Drawy jest odpowiednio wysoki (ale wtedy prześwit pod mostem zmniejsza się) można przepłynąć na Żerdno. W koryto rzeki należy wchodzić od strony pomostu gminnego. Ustawiać się w osi rzeki w odległości 15 – 20 m ponieważ prąd przed ujściem nanosi piasek i tworząc ruchoma mieliznę. Także w korycie, na łuku poniżej mostu mielizna jest ruchoma i może zmienić położenie w ciągu doby. Dlatego zaleca się, bezpośrednio przed wpłynięciem w rzekę dokładnie przyjrzeć się układowi mielizn z mostu.

116

Fot. 19   Most na Drawie w Starym Drawsku (fot M. Halter)

Prąd rzeki jest średnio szybki, ale spokojny i można przejść „na pych”. Przed podjęciem decyzji o wejściu pod most warto wcześniej zasięgnąć informacji w położonym na prawym brzegu gospodarstwie rybackim, skąd rybacy często płyną do sieci postawionych na Żerdnie. Niekiedy w korycie leżą zatopione konary spadające z drzew po przeciwnej stronie mostu ale są one usuwane w miarą szybko.

W pobliżu mostu za przybrzeżnymi drzewami i drogą na lekkim wzniesieniu kilkanaście metrów nad poziomem jeziora, w części południowej wsi Stare Drawsko, przyciągają turystów ruiny zamku Drahim będącego obecnie własnością prywatną. W zakonserwowanych ruinach odbywają się imprezy kulturalne o charakterze regionalno-historycznym. Ponadto we wsi znajdują się stanowiska archeologiczne związane z grodziskami. Zamek i kościół są o wiele lepiej widoczne od strony jeziora Żerdno.

 

3.2 JEZIORO  ŻERDNO  (SREBRNE)

 1

Mapa 7   Jezioro Żerdno (Srebrne)

Jezioro Żerdno zwane jest też Srebrnym od szczególnego, srebrzystego koloru dna. Płynąc od jeziora Drawsko, spod mostu wychodzi się na lekko łukowaty, uregulowany 200-metrowy odcinek rzeki Drawy szerokiej na 10 –15 m. Woda w tym miejscu ma głębokość 1 m, a na dnie, tak jak pod mostem, zalegają tu nie uprzątnięte stare zatopione pnie drzew. Piaszczyste dno przy brzegach jeziora schodzi dość łagodnie i regularnie. Pobrzeża są słabo porośnięte trzcinami. Wysokie, regularne, wypiętrzone do 30 m nad lustro wody wzgórza otaczające akwen, a także zalesione i zadrzewione pobrzeża powodują, że wiatry tu wiejące są dość spokojne i układają się głównie wzdłuż osi jeziora. Na północ od wypływu Drawy [14] na zachodnim brzegu czeka na turystów pole biwakowe i niewielkie pomosty należące do gospodarstw agroturystycznych i rybackich. W połowie długości wysokiego, północnego brzegu znajduje się ośrodek wypoczynkowy „Nad Srebrnym” [15] z widoczną z daleka, plażą. Na tej wysokości w podłużnej osi jeziora kryje się największa jego głębia. Przy północno-wschodnim brzegu, w miejscu, gdzie na 15,2 km swego biegu do jeziora wpada Drawa [16], rozłożyła się mała wieś Żerdno, od której pochodzi nazwa jeziora.

Miejscowa łąka prze ujściu spełnia czasem rolę prywatnego pola biwakowego. Przez wioskę można podejść ścieżką na Spyczyną Górę, odległą o 1300 m, na której ustawiono wieżę widokową. Wierzchołek góry znajduje się na wysokości 203 n.p.m., co oznacza, że wznosi się prawie 75 m nad poziom jeziora. Wysoki brzeg wschodni Żerdna to wzgórze wododziałowe, za którym w odległości 1500 m w linii prostej leży jezioro Komorze. Łagodnym łukiem linia brzegowa przechodzi w równie wysoki brzeg południowy. W połowie jego długości rozlokowała się mała letniskowa wieś Nowe Drawsko. Po środku niej poniżej stromego zbocza brzegu południowego, u podnóża, widać niewielkie pomosty należące do gospodarstw agroturystycznych [17]. Drogą poprowadzoną prosto w górę pod ostrym kątem, prostopadle do 30-metrowego stoku, można wejść na drogę jezdną będącą główną ulicą wioski.

2

Fot. 20   Jezioro Żerdno brzeg północny widziany z brzegu południowego (fot. M. Halter)

Odtąd brzeg zaczyna powoli opadać do 8 m. nad lustrem wody i przechodzi łagodnym łukiem w brzeg zachodni. Na pobrzeżu łuku znowu natykamy się na niewielki pomost [18]. Dalej, w odległości 120 m. od niego w kierunku północnym widać zamek [19], obok którego stoi dobrze utrzymany, czynny kościół p.w. Wszystkich Świętych [20]. Przy zachowaniu pewnej ostrożności można próbować dobić do piaszczystego brzegu i podejść starymi kamiennymi schodami do zamku stojącego 8 – 10 m powyżej. Dalej, w odległości 60 m na północ od kościoła, znajduje się wypływ Drawy [14] kierującej się pod most i dalej do jeziora Drawsko.

 3

Fot. 21   Historyczne ruiny zamku joannitów (fot. M. Halter)

3.3 OD ZATOKI  DRAHIMSKIEJ  DO  ZATOKI  KLUCZEWSKIEJ

 5

Mapa 8   Od Zatoki Drahimskiej do Zatoki Kluczewskiej

Wejście do Zatoki Drahimskiej od strony północnej osłania zalesiony, niewielki Półwysep Drahimski. Jego cypel otoczony jest szerokim pasem szuwarów. Wzdłuż zewnętrznego brzegu półwyspu znajdował się ciąg domków letniskowych należących do nieistniejącego już ośrodka. W odległości 500 m na zachód od Zatoki Drahimskiej zaczyna się wschodni brzeg wyspy Bielawy. Linia łącząca cypel Półwyspu Drahimskiego, wyspę Bielawę i dalej na zachód półwysep Gardno określa od północy główne ploso jeziora Drawsko. Wzdłuż tej linii daje się wyczuć, zwłaszcza w bezwietrzny dzień, słaby prąd ze wschodu na zachód, którego źródłem jest Drawa przepływająca przez jezioro. Linia łącząca północny skraj Zatoki Drahimskiej i północny brzeg półwyspu Gardno wyznacza od północy strefę, w której dopuszczono pływanie łodzi z napędem spalinowym.

 6

Fot. 22   Zatoka Drahimska, wyspa Bielawa i Ploso Północne.

W tle od lewej wejście do Zatoki Rzepowskiej (fot. UM i G Czaplinek)

Wyspa Bielawa o powierzchni 79,5 ha, maksymalnej długości 1300 m i szerokości 960 m jest piątą co do wielkości śródjeziorną wyspą w Polsce. Okresami bywa zamieszkała. Utworzono na niej Park Przyrodniczy. Skutecznie blokuje ona falowanie w zatokach północnych przychodzące od głównego plosa jeziora przy wiatrach południowych. Nie pozwala także zbyt mocno rozbudować się fali na Zatoce Rzepowskiej przy wiatrach wschodnich. W dużej części osłania jej brzegi pas szuwarów o bardzo zmiennej szerokości zależnej od głębokości wód przybrzeżnych. Przy cyplu południowo-wschodnim trzciny dodatkowo poprzedzone są roślinnością pływającą. W pobliżu, już przy brzegu wschodnim, zbudowano pomost długości 25 m. [21], do którego można dobić. Obok niego znajdziemy niestrzeżone kąpielisko. Ścieżką prowadzącą od pomostu w głąb wyspy można dojść do resztek czteropiennego buka [22]. Jego pień główny miał obwód 8 m i wysokość drzewa sięgała 30 m, Liczył 200 lat. W pobliżu znajduje się kamień upamiętniający prof. Hainza Packa, Honorowego Obywatela Czaplinka, wielkiego miłośnika Bielawy i regionu. O 400 m. dalej funkcjonuje siedlisko. W najwyższym punkcie wyspy (138,8 m n.p.m.) stoi niewysoka wieża obserwacyjna [23]. Mniej więcej po środku wyspy znaleziono się ślady grodziska sprzed 2500 lat.

7

Fot. 23   Pomost przy brzegu wyspy Bielawy (fot. M. Halter)

Od północnego skraju Bielawy zaczyna się ploso północne jeziora Drawsko. Jest ono mniej uczęszczane, ponieważ szlaki kajakowe prowadzą głównie do Drawy, a i cywilizacja bardziej oddala się tu od brzegów, nawet o 1,5 km. Jeszcze ciszej tu i spokojniej. Wzdłuż linii brzegowej natykamy się na kilka punktów widokowych, usytuowanych na wale wododziałowym otaczającym północną część jeziora, dochodzącym do 170 m n.p.m. Najbliższe wzgórza przewyższają tu poziom lustra wody do 30 m. Często ich grzbiety porastają stare drzewa, co w wielu miejscach stwarza kurtynę przeciwwiatrową dochodzącą do 50 m wysokości. Dlatego w północnej części jeziora najbardziej stabilne wiatry są poosiowe w stosunku do lustra wody poszczególnych fragmentów akwenu. Słabe wiatry boczne lub skośne także przyjmują kierunek poosiowy, natomiast silne kręcą, gdyż nakładają się na nie podmuchy odbite. W tej części spływa większość drobnych cieków zasilających jezioro. Jego głębokość ku północy powoli zmniejsza się.

Wpływamy w rynnę pomiędzy wschodnim brzegiem jeziora i wschodnim brzegiem Bielawy. Rynna ma średnią szerokość 500 m i długość 1500 m. Brzeg Bielawy jest urozmaicony kilkoma niewielkimi zatokami. W połowie długości brzegu od strony lądu leży mała (o powierzchni 0,5 ha) zadrzewiona Wyspa Borowa zwana też Bobrową lub Dziką. Za nią kryje się okrągława zatoka Cicha lub Spokojna o średnicy 250 m i głębokości na środku 5 m. Świetnie nadaje się na postój. Rzadkie trzciny umożliwiają dobicie do lądu, ale wchodzenie do zatoki ze względu na płycizny po obu stronach wyspy wymaga zwiększonej uwagi. W odległości 400 m brzegu zatoki rozlokowała się letniskowa wieś Drahimek.

 8

Fot. 24   Zatoka Cicha zwana też Spokojną (fot. U M i G Czaplinek)

Dalej, w osi rynny, 100 m. za północnym skrajem Bielawy natrafiamy na górkę denną o głębokości 90 cm [24]. Porastają ją trzciny. W tym miejscu na dnie leżą cegły, które zatonęły prawdopodobnie podczas jakiejś awarii łodzi transportującej je. Ostrożnie z wychodzeniem z łodzi w tym miejscu ponieważ piaszczyste, lecz twarde dno raptownie opada. Bezpośrednio za Bielawą otwiera się ploso północne o średniej szerokości 800 m, długości 1400 m i maksymalnej głębokości 38 m. Płynąc nim na północ wzdłuż brzegu wschodniego, wchodzimy do długiej na 3,5 km. Zatoki Kluczewskiej usytuowanej między brzegiem wschodnim jeziora a Półwyspem Urazowskim (Uraz).

Ta wąska rynna wygląda w taki sposób, jaki zdarza się najczęściej w sztucznie utworzonych, górskich zalewach. Te niezwykłe kształty zatok na nizinnych wodach spotkamy na jeziorze Drawsko jeszcze w trzech miejscach. Brzegi Kluczewskiej, zwłaszcza wschodni, często są klifowe, wyniesione o 20 – 30 m nad poziom wody, porośnięte starym wysokim lasem. Wąski pas rzadkich trzcin znamionuje strome schodzenie dna do osi zatoki.

9

Fot. 25 Wejście do Zatoki Kluczewskiej od półwyspu Uraz (fot. U M i G Czaplinek)

Wejście do niej, o szerokości 600 m, stanowi mały akwen o kształcie trapezoidalnym długim na 650 m. W połowie jego długości, w zachodnim brzegu, otwiera się stupięćdziesięciometrowe przejście do dalszej części zatoki mającej w tym miejscu 16 m głębokości. Po prawej, wschodniej stronie czeka na nieuważnego wodniaka podwodny głaz, nad którym mamy tylko 40 cm wody. Miejsce to najczęściej jest oznakowane boją. Nie należy przechodzić miedzy tym punktem a wschodnim brzegiem

10

Fot 26   Boja – oznakowanie podwodnego kamienia na wejściu do Zat. Kluczewskiej (fot. M. Halter)

Do dalszej części zatoki należy iść środkiem lustra wody skręcającego na północ. Wchodzimy w wygiętą gardziel o długości 200 m i szerokości 100 m. Przejście na żaglach wymaga dużych umiejętności, obydwa brzegi porastają bowiem wysokie drzewa i wiatry tam panujące są wyłącznie odbite. Przy zachodnim brzegu usytuowano pomosty stanicy wodnej należące do ZHP Czaplinek. Brzeg naprzeciw stanicy harcerskiej należy do niewielkiego półwyspu Sulibórz zwany niekiedy Wyspą Harcerską. Jest to wzgórze charakterystyczne dla brzegów jeziora Drawsko połączone z lądem stałym niską, podmokłą groblą zalewaną przy wyższych stanach jeziora. Stąd w nazwie tego miejsca pojawia się pojęcie wyspa tym słuszniejsze, że przed obniżeniem poziomu jeziora stanowiło wyspę. Częstymi gośćmi (a może stałymi mieszkańcami tego miejsca są dziki, często ryjące zwłaszcza miejsca niezadrzewione. Przy brzegu półwyspu zbudowano pomost, od którego w górę prowadzi ścieżka do domków campingowych posadowionych na szczycie wzniesienia. Są one także własnością stanicy ZHP.

27.  przyst ZHP Uraz od wody

Fot. 27.   Pomosty przystani ZHP Czaplinek w Urazie przy półwyspie Uraz   (fot .M.Halter)

Za gardzielą nagle otwiera się zbliżona do kwadratu toń o wymiarach 400 x 400 m. Za nadbrzeżnymi drzewami kryje się niewielka wieś Uraz. Kwadratowa toń kończy się od północy przejściem do dalszej części Zatoki Kluczewskiej. Przejście, początkowo szerokie na 300 m, po 200 m zwęża się do 100 m. Wprowadza nas w długą „kiszkę”. Jej linia brzegowa po obu stronach układa się w nieregularne ciągi niewielkich zatoczek i półwyspów.

Od połowy długości „kiszka” powoli wypłyca się i skręca lekko na zachód. Szeroka średnio na 150 – 200 m, o niezbyt prostej osi, ma długość 2 km. Na 250 m przed końcem zatoki, będącej najdalej na północ wysuniętym jej krańcem, przy wschodnim, wysokim brzegu usytuowano pomost i niewielkie pole biwakowe [26].

11

Fot. 28   Zatoka Kluczewska. Środkowa „kiszka” (fot. M. Halter)

12

Fot. 29   Zatoka Kluczewska.

Gminny pomost i pole biwakowe przy końcu zatoki (fot. M. Halter)

Stąd do wsi Kluczewo położonej przy drodze 163 jest 1,5 km. Wieś sołecka liczącą nieco ponad 300 mieszkańców założono w XIV w. na północnym skraju włości drahimskich. W wsi znajduje się neogotycki kościół z 1856 r. Wewnątrz zachowało się kilka elementów wystroju starszych od kościoła.

Naprzeciw gminnego pomostu z zachodniego brzegu wychodzi niski półwysep, który podobno miał być podstawą dla mostu, po którym miała biec „Berlinka” – autostrada Berlin – Gdańsk.

30.  jez. Rez. Prosino

Fot 30.   Jezioro Prosino jest rezerwatem ornitologicznym (fot. M. Halter)

W odległości 500 m od Kluczewa, leży jezioro Prosino o powierzchni 60 ha objęte ochroną rezerwatową. Przepływa przez nie Drawa. Rezerwat „Prosino” o łącznej powierzchni 81 ha, założony w 1988 r., jest bardzo ciekawym miejscem. Na jego niewielkiej powierzchni wśród roślinności brzegowej gniazduje bowiem aż 26 gatunków ptaków. Najlepszy widok jest od strony południowej, ze specjalnie do tego celu przygotowanego stanowiska. ponieważ tam klifowy brzeg jest wyniesiony na kilkanaście metrów nad poziom jeziora [27]. Nad północnym brzegiem Prosina w okolicy ujścia Drawy odkryto ślady pozostałości stożkowego gródka rycerskiego. Otoczony fosą gródek powstał w okresie średniowiecza. Na jego szczycie wznosiła się niezachowana obecnie drewniana wieża mieszkalna. Także w pobliżu zachodniego brzegu zidentyfikowano trzy wczesnośredniowieczne osady otwarte.

 3.4   OD ZATOKI URAZ BRZEGIEM ZACHODNIM DO ZATOKI RZEPOWSKIEJ

 13

Mapa 9   Od Zatoki Uraz brzegiem zachodnim do Zatoki Rzepowskiej

Z plosa północnego jeziora Drawsko możemy wejść także do zatoki Uraz (Urazowskiej, Owczej) znajdującej się po drugiej, zachodniej stronie Półwyspu Uraz. Nazwy zatoki i półwyspu pochodzą od wsi Uraz leżącej na półwyspie. Zaraz po wojnie na jej brzegach wypasano duże stada owiec i dlatego wtedy nosiła nazwę Zatoki Owczej. Zatoka o powierzchni 37 ha i długości 1500 m. ma na wejściu szerokość 260 m. i 20 m. głębokości. Jej brzegi są strome, często klifowe i zadrzewione podobnie jak w Zatoce Kluczewskiej. Przebieg linii brzegowej znacznie spokojniejszy, tylko w końcowym, północnym odcinku teren staje się podmokły. W odległości 100 m. od jeziora wśród olch i moczarów można znaleźć małe oczko, które najprawdopodobniej, gdy poziom wody w jeziorze był wyższy, łączyło się z nim.

Pobrzeża zatoki są prawie w całości porośnięte wąskim, rzadkim pasem trzcin, który tylko na wysokości wsi Uraz nieco się zagęszcza i poszerza nawet do 20 m.

14

Fot. 31   Zatoka Uraz i półwysep Uraz.

W tle wejście do Zatoki Kluczewskiej (fot. U M i G Czaplinek)

Dno przy brzegach schodzi dość stromo do wody, miejscami pod kątem nawet 30 stopni. Zatoka w połowie długości ma jeszcze 18 m. głębokości. Odtąd staje się coraz płytsza, a stromizna dna przy brzegach się zmniejsza. Na półwyspie, na wysokości wsi Uraz, postawiono dwa pomosty [28], a wzdłuż obu brzegów można spotkać jeszcze kilka kładek wędkarskich. W odległości 50 – 100 m. od północnej połowy zachodniego brzegu biegnie grzbietami wzgórz droga od Połczyna Zdroju w kierunku Warniłęgu, a dalej nad jezioro Siecino. To część swoistej obwodnicy jeziora Drawsko. Między nią a brzegiem wznosi się najwyższe miejsce w tej okolicy, liczące 150,6 m n.p.m. przewyższające poziom jeziora o 22 m.[29]. Stanowi ono bardzo dobry punkt widokowy na zatokę, a w dalekiej, południowej perspektywie na ploso północne i wyspę Bielawę.

15

Fot. 32   Zabudowania wsi Uraz na końcu Zatoki Uraz. (fot. M. Halter)

Wzdłuż klifowego, zachodniego brzegu przy wyjściu z zatoki odnaleziono ślady trzech wczesnośredniowiecznych siedlisk.

Od zatoki Uraz płyniemy na południe wzdłuż zachodniego brzegu jeziora. Po tej stronie linia brzegowa jest znacznie ciekawsza, a jednocześnie osiedla oddalają się od wody. Za to są wspaniałe miejsca do biwakowania na dziko. Na zachodniej stronie jeziora zamieszkuje nie więcej niż 15 proc. ludności osiedlonej nad całym jeziorem Drawsko.

Po 400 m. przechodzimy obok największej, 38-metrowej głębi tej części jeziora. Brzegi są strome, miejscami klifowe, gęsto zadrzewione. Na dużych odcinkach poprzedzone płaskimi, podchodzącymi do wody, podmokłymi pobrzeżami porośniętymi olchą, a w wodzie wąskim pasem trzcin. Przy wyższych stanach jeziora bywają one zalewane. Wzdłuż linii brzegowej trafiają się pomosty i kładki wędkarskie. Po 1600 m. od zatoki Uraz wchodzimy w rynnę pomiędzy zachodnim brzegiem a wyspą Bielawą.

Na lądzie możemy przespacerować się na Grodzką Górę – zalesione wzniesienie nazwane tak od odkrytych na jego szczycie śladów grodu z VII w. [30]. Głębokość rynny schodzi poniżej 25 m. Jej szerokość na wejściu wynosi blisko 250 m, choć przybrzeżne pasy szuwarów nieco je pomniejszają. Rynna o niespokojnych obu brzegach ma długość 1000 m. Między szuwarami można znaleźć kilka dobrych miejsc postojowych. W pobliżu wyjścia z rynny należy płynąć w osi lustra wody lub bliżej zachodniego brzegu, ponieważ w pobliżu brzegu wyspy, tuż pod powierzchnią wody, zalegają głazy.

Wychodząc z rynny wzdłuż brzegu Bielawy należy kierować się między nią a Wyspę Samotną .

Wtedy należy zachować wzmożona uwagę, ponieważ przy brzegu możemy utknąć na płyciznach, a w przejściu trafić na głazy podwodne [31]. Wyspa Samotna jest zasiedlona przez kormorany, i dlatego wskazane jest zatem mijanie jej dość szybko. Ostatnio kolonia kormoranów rozrosła się do tego stopnia, ze zaczęły zasiedlać także drzewa na pobliskim brzegu Bielawy.

Można także skręcić w prawo  pod katem 90 stopni w stosunku do osi rynny.

Na wprost mamy wschodni brzeg półwyspu Męcidół. Tę samą nazwę nosi także cały obszar, na którym leży Grodzka Góra, zatoka po drugiej stronie półwyspu i siedliska usytuowane między Grodzką Górą i zatoką Męcidół. Powierzchnia Męcidołu charakteryzuje się dużą ilością pagórków o stromych zboczach poprzedzielanych często podmokłymi dolinami i jarami. Między Wyspą Samotną a półwyspem Męcidół wychodzimy na Zatokę Rzepowską, której głębokość w tym miejscu ma 33 m.

17

Fot. 33   Wyspa Samotna jest siedliskiem kormoranów (fot. M. Halter)

Uważnie należy wchodzić w przejście między Wyspą Samotną a Bielawą [31]. Przy brzegu możemy utknąć na płyciznach, a w przejściu trafić na głazy podwodne. Wyspa Samotna jest zasiedlona przez kormorany, i dlatego wskazane jest zatem mijanie jej dość szybko. Na wprost mamy wschodni brzeg półwyspu Męcidół. Tę samą nazwę nosi cały obszar, na którym leży Grodzka Góra, zatoka po drugiej stronie półwyspu i siedliska usytuowane między Grodzką Górą i zatoką Męcidół. Powierzchnia Męcidołu charakteryzuje się dużą ilością pagórków o stromych zboczach poprzedzielanych często podmokłymi dolinami i jarami. Między Wyspą Samotną a półwyspem Męcidół wychodzimy na Zatokę Rzepowską, której głębokość w tym miejscu ma 33 m.

3.5   ZATOKA RZEPOWSKA  DO  PÓŁWYSPU  GARDNO

 18

Mapa 10   Zatoka Rzepowska do Półwyspu Gardno

Zatoka Rzepowska ma inny kształt i charakter niż pozostałe duże zatoki jeziora Drawskiego. Jej cechą charakterystyczną są wyspy i półwyspy, które w różnych okresach stawały się na przemian półwyspami lub wyspami w wyniku znacznych ruchów poziomu wody. Naprzeciw półwyspu Mecidół, od strony południowej, wejście do Zatoki Rzepowskiej określa brzeg odległy o 600 m. stanowiący przedłużenie półwyspu Gardno w kierunku zachodnim. Zatoka ma powierzchnię blisko 190 ha. Jej linia brzegowa jest bardzo rozbudowana, bogata w wiele bezimiennych zatoczek i półwyspów. Strome, wysokie, często klifowe brzegi poprzedza podmokły niski brzegi pas drzew charakterystyczny dla łęgów. Pobrzeża są najczęściej płaskie, porośnięte na długich odcinkach szuwarami wychodzącymi w lustro wody nawet na kilkadziesiąt metrów

19

Fot. 34   Zatoka Rzepowska  (fot. U M i G Czaplinek)

          

Między nimi w kilku miejscach można trafić na dzikie stanowiska wędkarskie. Powierzchnię zatoki urozmaicają cztery wyspy także otoczone szuwarami oraz kilka kęp trzcinowych rosnących na płyciznach.

Po minięciu Wyspy Samotnej, trzymając się prawą burtą linii brzegowej, płyniemy wzdłuż półwyspu Męcidół. Naprzeciw, w odległości 600 m mamy Wyspę Bagienną połączoną z lądem szuwarami. Można próbować przejść przez nie w pobliżu lądu, ale praktycznie ta droga dostępna jest tylko dla kajaków, bowiem w przychylnej sytuacji hydrologicznej ma zaledwie szerokość 3 m. i głębokość 60 cm. Po obejściu wyspy od południa (od strony szerokiej wody) kierując się prosto na północ, wpłyniemy do zatoki Męcidół. Na jej północnym skraju w odległości 200 m. od wody usytuowano kilka siedlisk o nazwie Męcidół. Niektóre z nich prowadzą działalność agroturystyczną. Dość wygodnie można tam dojść, lądując w połowie brzegu wschodniego przy małej, piaszczystej plaży, od której prowadzi droga gruntowa.

35.  Męcidół plaża

Fot. 35.   Plaża w zatoce Męcidół (fot M. Halter)

Jeżeli od Wyspy Bagiennej skierujemy się na zachód, to po 400 m wpłyniemy w przesmyk o szerokości 50 m. oddzielający od lądu Wyspę Zachodnią. Skręcając za wyspą na południe, płyniemy przez 100 m. przewężką miedzy szuwarami łączącymi wyspę z lądem a zalesionym brzegiem cypla, na którym powstał przysiółek Szymałów. Tu miedzy trzcinami i przybrzeżnymi chaszczami kryje się ujście wąskiej, płytkiej i zarośniętej strugi, płynącej od zatoki Szymałów [32], a będącej ostoją dzikiego ptactwa. Zatoka jest także płytka (4 m. głębokości). Brzegi ma zadrzewione, pobrzeża porasta pas szuwarów o zmiennej szerokości. Przysiółek Szymałów rozlokował się na suchym, niewielkim wzniesieniu otoczonym mokradłami. Należy sądzić, że kiedyś była to jedna z wysp, które istniały w Zatoce Rzepowskiej jeszcze przed obniżeniem poziomu jeziora. Obok Wyspy Zachodniej leży połączona z nią szuwarami Wyspa Środkowa. W tym samym ciągu co dwie poprzednie, przy południowym brzegu, widzimy Wyspę Mokrą, której przypisywana jest legendarna nazwa Wyspa Syrenia lub Olchowa. Przy niej to miały mieszkać syreny, które – jak to w legendach – były niezwykle urodziwe, a przy tym płoche i złośliwe. Zdarzało się nawet, że młodzieńcy chcący bliżej się z nimi zaprzyjaźnić tracili życie w odmętach. Przejście między półwyspem od północy a Wyspa Mokrą od południa przy całkowitej szerokości 200 m. po środku przymknięte jest maleńką, bezimienna wysepką z kilkoma drzewami, otoczoną 20 – 30-metrowym pasem trzcin. Za nią leży ostatnie, w przybliżeniu prostokątne, poprzecznie ułożone ploso o powierzchni 45 ha, szerokie na 450 m, długie na 1000 m. i głębokie po środku na 18 m.

Zadrzewione pobrzeża o nieregularnej linii brzegowej porastają trzciny. Brzeg zachodni stanowi wododziałowa morena. Przez nią wypływa Drawa w miejscu [33] oznakowanym wysoko umieszczonym białym rombem. Kieruje się wąwozem do leżącego nieopodal Jeziora Rzepowskiego. Niestety, spłynięcie nią łodzią może być kłopotliwe ze względu na możliwość istnienia kładek przerzucanych w różnych miejscach przez okolicznych mieszkańców oraz drzew powalonych w poprzek rzeki.

36. wypływ Drawy

Fot. 36. Znak nawigacyjny wskazujący wypływ Drawy z Jeziora Drawsko (fot. M. Halter)

 

 3.6    OD PÓŁWYSPU  GARDNO  DO  ZATOKI  POŁUDNIOWEJ

22

Mapa 11   Od Półwyspu Gardno do Zatoki Południowej

Brzeg południowy Zatoki Rzepowskiej i odcinek Drawy aż do Jeziora Rzepowskiego ograniczają od północy obszar lądu około 700 ha. Powierzchnię tego obszaru kształtują pagórki, z których najwyższy wyniesiony jest na blisko 40 m. nad poziom Drawskiego. Wzniesienia te, często o stromych zboczach, niejednokrotnie poprzedzielane są podmokłymi dolinami i jarami. Północną część stanowią pola uprawne natomiast południową, wraz z jeziorami Piasecznik Wielki (14,5 ha) i Piasecznik Mały zajmuje kompleks leśny. Nad Piasecznikiem Wielkim leży osada Piaseczno, a w niej ośrodek wypoczynkowy [34]. Kiedyś, w zamierzchłych czasach, osada znajdowała się nad brzegiem Zatoki Rzepowskiej [35]. Nad Drawą, w pobliżu jej wypływu z jeziora, w XIII –XIV w. stał zamek Arendsburg [36], z którego ponoć w Noc Walpurgii (30 kwietnia) wylatywały na przetakach czarownice. Ostatnio ich nie widziano.

Mniej więcej w połowie odległości między dawną osadą a obecnym Piasecznem znajdują się ledwo zauważalne ruiny starego kościółka i pozostałości niewielkiego cmentarza [37].

Od Wyspy Mokrej płyniemy na wschód. Po prawej burcie cały czas mamy wysoki, zadrzewiony brzeg. Po 2500 m. załamuje się on w kierunku południowo-wschodnim, tworząc półwysep Gardno.

Wzdłuż brzegu możemy trafić na kilka przesmyków między szuwarami, nadających się na postój. W innych miejscach zagospodarowały się bobry skutecznie podgryzające przybrzeżne drzewa.

Półwysep Gardno wyznacza północno-zachodni skraj strefy dopuszczonej dla ruchu łodzi motorowych. Po 500 m dochodzimy do końca półwyspu, który w tym miejscu otacza pas trzcin wybiegający w jezioro na 100 m. Na pobrzeżu cypla półwyspu Gardno ustawiony jest znak nawigacyjny  wskazujący kierunek szlaku wodnego dla kajakarzy prowadzący do wypływu Drawy.

37. zn. nawig. Do Drawy

Fot. 37.   Znak nawigacyjny wskazujący kierunek do wypływu Drawy z jeziora (fot. M. Halter)

Po obejściu pasa trzcin otaczających Gardno pojawia się szerokie na 200 m wejście do Zatoki Harcerskiej, od południa osłoniętej zalesionym półwyspem Szerzawa. Zatoka  o powierzchni 17 ha ma głębokość blisko 20 m.

38.  wej do Zat Harcerskiej

Fot. 38.   Wejście do Zatoki Harcerskiej (fot. M. Halter)

Osłonięta wokół lasami pokrywającymi stoki okolicznych wzgórz stanowi bardzo dogodne miejsce postojowe. Brzeg północny zatoki oraz zachodni (naprzeciw wejścia) są nieco podmokłe. Południowy, ukryty za małym półwyspem w kształcie rogu nosorożca, należącym do większego półwyspu Szerzawa, jest suchy i świetnie nadaje się na dłuższy postój i biwak.

Od południowego cypla półwyspu Szerzawa brzeg gwałtownie skręca na zachód, prowadząc do następnej zatoki zwanej Kwiatową lub jeszcze niekiedy Kwiatowską, wciśniętej między Szerzawę a półwysep Wyżawa. Jej nazwa pochodzi od pierwotnie nadanej nazwy wsi Kwiatowo, później zmienionej na Piaseczno, do której jest 1000 m. drogą leśną. Wejście początkowo szerokie na 250 m. zwęża się po 300 mm do 40 m. Następnie lustro wody dość gwałtownie się poszerza, tworząc nieregularne 4-hektarowe oczko osłonięte stromymi, zalesionym brzegami. To idealne miejsce na dłuższy postój. Południowy i północny brzeg są wysokie i suche, zachodni natomiast nieco podmokły.

 

39.  Wej do Kwiatowej

Fot. 39.   Wejście do Zatoki Kwiatowej (fot M. Halter)

Bezpośrednio za wejściem do oczka po prawej stronie usytuowano niewielki pomost przy którym za drzewami znajduje się także niewielkie pole biwakowe niestety nieco zaniedbane.

Po wyjściu z Kwiatowej, trzymając się prawą burtą brzegu Wyżawy, wznoszącej się na 35 m nad poziom jeziora (163,2 m n.p.m), wchodzimy do szerokiego na 350 m i długiego na 450 m „przedsionka”, prowadzącego do zatok Rękawickiej i Henrykowskiej rozdzielonych półwyspem Rękawica.

40. Strome czesto klifowe brzegi Rękawickiej

Fot. 40.   Strome, często klifowe brzegi Zatoki Rękawickiej (fot. M. Halter)

Obie są leśnymi wąwozami i pływanie w nich wymaga wyjątkowych umiejętności czytania wiatru i wody, wieją w nich bowiem wyłącznie wiatry odbite, oczywiście wiejące zawsze od dziobu. Las porastający wysokie brzegi tworzy wraz z nimi wysoką na 70 m naturalną kurtynę przeciwwiatrową.

Mając dalej po prawej burcie półwysep Wyżawa, przy wejściu do „przedsionka”, w odległości kilkunastu metrów od północnego brzegu, tuż po powierzchnią wody, możemy natknąć się na kamienną rafę. Uwaga

Dalej wchodzimy do szerokiej na średnio 150 m. i długiej na 1700 m. Zatoki Rękawickiej.

Po lewej stronie (brzeg południowy) mamy wypiętrzony na średnio 30 m, niedawno na nowo zalesiony półwysep Rękawica, który nazwę zawdzięcza kształtowi przypominającemu zwiniętą pięść z odwiedzionym kciukiem. Halsując przez 1000 m. między stromymi klifowymi brzegami pokrytymi wysokopiennym lasem, dochodzimy do przewężenia szerokiego na 50 m. i głębokiego w osi na 2,5 m. Jest to jedyne płytsze miejsce w zatoce, ponieważ praktycznie na całej długości dno od brzegów schodzi stromo w osi do głębokości 10 m. Stromość opadania dna przy brzegach znamionuje brak szuwarów. Dalej otwiera się mały trójkątny akwen o powierzchni blisko 8 ha. Stanowi on swoisty awanport dla przystani położonej przy północnym brzegu. Należy ona do dużego ośrodka wypoczynkowego Camping WAJK” (www.wajk.pl) [38].

Obok przystani znajduje się wydzieone kąpielisko. Wszystkie zbudowania mieszkalne, stołówka i biuro usytuowane są na wysokim wzniesieniu za lasem. Od ośrodka można dojść do osady Piaseczno położonej w odległości 1500m.

41. Zat Rękawicka ośr Wajk

Fot. 41.   Zatoka Rękawicka kończy się rozlewiskiem. Na drugim planie u podnóża lasu przystań  ośrodka wypoczynkowy Camping WAJK” (fot. M. Halter)

Z „przedsionka”, za półwyspem Rękawica mamy wejście do Zatoki Henrykowskiej zwanej też Siemczyńską. Jest to najpiękniejsza i najbardziej „górska” zatoka jeziora Drawsko. Nazwę swoją zawdzięcza wsi Siemczyno (noszącej wcześniej nazwę Henrykowo) położonej w końcu zatoki. Jest ona nie tylko piękna ale i tajemnicza. Ostatnio podczas badań nurków odkryto na całej długości około siedemdziesięciu różnych obiektów na dnie na głębokościach od kilku do kilkudziesięciu metrów.

Długa na 3 km, o szerokościach wahających się miedzy 60 m. a 250 m. ma oś kilkakrotnie załamaną w obie strony. Pobrzeża schodzą stromo do wody, przechodząc w równie strome dno. Wejście do Henrykowskiej ma 300 m szerokości. Po 250 m lustro wody przymyka do 60 m szerokości zalesiony półwysep wychodzący od strony półwyspu Rękawica nazywany niekiedy „kciukiem” ze względu na kształt tej części Rękawicy. Na nadbrzeżnych drzewach widać ślady ogryzania kory przez bobry.

U nasady „kciuka” od strony zatoki ustawiony jest niewielki pomost, a za nim mamy niewielkie pole biwakowe. To dobre miejsce postojowe, osłonięte ze wszystkich stron od falowania, zwane przez miejscowych żeglarzy Zatoką Elfów [39]. Tu na otoczona drzewami płaszczyźnie „kciuka” znajduje się tablica poświęcona ks. Karolowi Wojtyle. Łatwo ja zauważyć ponieważ nad nią ustawiono brzozowy krzyż.

Głębokość w przejściu przy „kciuku” wynosi w osi lustra wody nie więcej niż 2,5 m. Następnie mamy prawie prostokątne rozlewisko o rozmiarach 230 x 280 m.

27

Fot. 42.   Tablica na brzegu Zatoki Henrykowskiej  upamiętniająca pobyt

ks. Karola Wojtyły na wodach jeziora Drawsko (fot. W. Krzywicki)

Od dalszej części zatoki oddziela je półwysep prostopadle wychodzący z przeciwległego (południowego) brzegu. Zatoczka u jego podstawy jest płytka i nieco zarośnięta. Wejście do niej może być ryzykowne za względu na nadgryzione drzewa. Przejście przy półwyspie Rękawica w głąb Henrykowskiej ma 60 m szerokości.

Za nim wchodzi się na środkową część zatoki o długości 950 m. Przy niespokojnych brzegach szerokość jej powoli wzrasta od 60 m do 250 m. Także powoli wzrasta  głębokość od 5 m. do 10 m.

Po 700 m halsowania na lewym (południowym) brzegu mijamy mocno pochylone drzewa stojące (jeszcze) na cyplu kolejnego półwyspu. Bezpośrednio za cyplem, równolegle do brzegu, tuż pod wodą znajduję 3 rzędy dobrze widocznych, solidnych kołów. Są pozostałością po nieznanym obecnie pomoście.

Dalej (250 m) lustro wody dość raptownie  rozszerza się do 350 m. To trzecia, końcowa część Zatoki Henrykowskiej mającej długość 1300 m. Po obu stronach linia brzegowa staje się spokojna, przy czym prawy brzeg jest wyższy, klifowy. Obydwa brzegi są w części zalesione, dalej zadrzewione, a linia drzew dochodzi praktycznie do wody.

43. Zat. Henryk. podryzione drzewa koło  kołków

Fot. 43. Zatoka Henrykowska. Bezpośrednio za tymi drzewami pod wodą są kołki. (fot. M. Halter)

Wychodząc na tę część prawie w osi lustra wody, w odległości 150 m widzimy niewielką zadrzewioną wyspę Polelum, a 100 m dalej Lelum. Za nią, w odległości 100 m nieco bliżej prawego, północnego brzegu leży także zalesiona, większa wyspa Lelum. Obie wyspy od zachodu ochrania szeroki pas szuwarów.

44.  wyspy Polelum i Lelum

Fot. 44. Wyspy na Zatoce Henrykowskiej. Bliżej, mniejsza, Polelum, dalej, większa Lelum. (fot. M. Halter)

 

Około 200 m za wyspą Lelum, prawie w osi lustra wody leżą podwodne głazy

Za nimi , w odległości 100 m znajduje się 30 metrowa, największa głębia zatoki . Stąd już dobrze widać jej zakończenie pozbawione przybrzeżnych drzew. Brzeg jest przekształcony w wiejska plażę, z której wybiega długi na 60 m nowy, pomost zbudowany ze środków Gminy Czaplinek. [40].

45. Pomost gminny na końcu Zat Henryk.

Fot. 45   Pomost gminny na końcu Zatoki Henrykowskiej w Siemczynie (fot W. Krzywicki)

Przy południowym „narożniku” końca zatoki teren jest niski i podmokły. Przed obniżeniem poziomu jeziora istniała tu zatoka, która mogła pełnić rolę portu. Od pomostu prowadzi szeroka, brukowana droga do wsi Siemczyno Do jej centrum można dojść pokonując 600 m.

Siemczyno, wieś leży między Zatoką Henrykowską jeziora Drawsko, a najdalszą, północno – wschodnią zatoką jeziora Wilczkowo, na niespełna 1,5 kilometrowym przesmyku w odległości 7 km na zachód od Czaplinka, przy drodze nr 20. Jej bogata historia sięga XIII w.

W 1292 r von der Goltzowie kupują część wsi Heinrichsdorf. W latach późniejszych powiększają swoje włości dokupując okoliczne wsie. W latach 1368 – 1772 Goltzowie są poddanymi króla polskiego. W 1655 r. tędy weszła na ziemie polskie armia szwedzka, a w zimą 1657/58 stacjonował tu Stefan Czarniecki z wojskami polskimi wypędzając wrogów. W czasie najazdu szwedzkiego, ówczesny właściciel Siemczyna jako jeden z nielicznych magnatów cały czas był wierny królowi polskiemu. W latach 1722 – 28 w Heinrichsdorf powstał barkowy pałac. Od 1772 r. tereny te znalazły się w granicach Prus. W 1793 r dobra henrykowskie przechodzą w ręce rodu von Arnim. Pałac i obiekty gospodarcze zostają rozbudowane. Po kolejnych zmianach właścicieli ostatecznie w 1907 r pałac wraz włościami przeszedł w ręce rodu von Bredov.

Po dojściu Hitlera do władzy majątek ziemski został rozparcelowany. W 1945 r właściciele wraz z większością ludności niemieckiej uciekli przed zbliżającą się armią sowiecką, która zajęła pałac grabiąc go i dewastując. Po przejęciu przez władze polskie w pałacu działała rolnicza spółdzielnia produkcyjna, później szkoła. W 1947 r. nazwę wsi Henrykowo zmieniono na Siemczyno. Z dawnego wystroju pałacowego pozostały fragmenty dwóch kominków, pieca z holenderskich kafli i gdzie nie gdzie gipsowe sztukaterie oraz zaniedbany park.

46. Pałac w Siemczynie

Fot. 46.   Pałac w Siemczynie od frontu (fot M. Halter)

W 1999 r. opuszczony i zdewastowany pałac oraz zabudowania folwarczne kupili obecni właściciele, którzy podjęli żmudne prace nad rewitalizacja całości posiadłości. Obecnie w części przypałacowych zabudowań gospodarskich urządzono ekskluzywny hotel z restauracją (www.palacsiemczyno.pl). W oparciu o ten obiekt obecni właściciele prowadzą szeroko zakrojoną działalność kulturalno- historyczną.

47. al grabowa

Fot. 47.   Aleja grabowa w przypałacowym parku w Siemczynie (fot M. Halter)

48. zabud. przypałacowe hotel.

Fot.   Pałac w Siemczynie. Zabudowania dworskie, w których zlokalizowano hotel z restauracją. (fot.M.Halter)

Drugim ważnym zabytkiem Siemczyna jest neogotycki kościół z lat 1854 – 1856 z barokowymi elementami wystroju wnętrza i kaplicą z 1699 r. podobno połączona z pałacem podziemnym tunelem. Kościół leży w odległości 1500 m od pałacu. Powstał w miejsce wcześniejszego z 1560 r. z neobarokową kaplicą. W kościele można zobaczyć kopię wotywnego obrazu z pierwszej połowy XVIII w. ufundowanego przez Henninga von der Goltz. Oryginał o bardzo ciekawej historii znajduje się w Muzeum Regionalnym w Szczecinku.

Po wyjściu z Zatoki Henrykowskiej, nadal trzymając się brzegu prawą burtą, po 900 m skręcamy na południe. Obszar lądu, do którego należy mijany brzeg, jest mocno pofałdowany, w dużej części pokryty lasem. W lesie znajduje się kilka oczek wodnych, które przy niższych stanach poziomu jeziora zamieniają się w mokradła. Podobno w upalne noce na nich można zobaczyć błędne ogniki, a zimą zauważalne są małe, wędrujące oparzeliska. Na tej linii ploso główne jeziora ma 1000 m. szerokości. Utrzymując się w pobliżu brzegu prowadzącego na południe, po 600 m należy nieco odbić na wodę, ponieważ w tym miejscu, w odległości kilkudziesięciu metrów od brzegu, płytko zalegają głazy.

Po następnych 800 m mamy przed dziobem wejście do Zatoki Chmielewskiej osłonięte od wschodu Półwyspem Chmielewskim. Wejście ma 300 m szerokości. Zatoka o długości 600 m. i głębokości dochodzącej na środku do 8 m. ma dość rozbudowana linię brzegową. Wewnętrzny półwysep przecinający ją i zatoka w części końcowej dają dobrą osłonę przed falowaniem idącym od plosa głównego. Tu stoi pomost. Obecna nazwa zatoki i półwyspu pochodzi od małej osady Chmielewo położonej 150 m. na południe, do której można dojść drogą nr 20 odległą o 300 m. W dawniejszych czasach zatoka nosiła nazwę Magistrackiej, ponieważ ziemie wokół niej były własnością czaplineckiego magistratu.

49. Zatoka Chmielewska dawniej zwana Magistracką..

Fot. 42.   Zatoka Chmielewska dawniej zwana też Magistracką (fot. U M i G Czaplinek)

Cypel Półwyspu Chmielewskiego wyznacza granicę miasta Czaplinek. W ubiegłym stuleciu, w ramach prowadzonej akcji Archeologicznego Zdjęcia Polski na zachodnim brzegu Zatoki Chmielewskiej i w okolicy nasady Półwyspu Chmielewskiego odkryto kilka stanowisk wczesnośredniowiecznego osadnictwa otwartego.

Od cypla Półwyspu Chmielewskiego lekko pofalowany brzeg przez 2 km prowadzi kursem południowo-wschodnim w kierunku Zatoki Południowej. Następnie mijamy bezimienną zatokę, za którą znajduje się także bezimienny półwysep, przymykający Zatokę Południową na wysokości cypla na przeciwległym brzegu, na którym ma swoje miejsce OSW Czaplinek [1].

*

Opłynięcie całego jeziora Drawskiego pod żaglami wzdłuż jego brzegów z każdorazowym powrotem do bazy może zająć 4- 5 dni. Przy zwiedzaniu okolicy w odległości do 3- 5 km. od miejsca postoju nawet do 10 dni. W jednodniowym zasięgu komunikacji publicznej gminy Czaplinek i powiatu drawskiego leży bardzo wiele miejsc i obiektów godnych zwiedzenia. Rekreację wodną można rozszerzyć o kajakowy spływ Drawą, turystykę lądową o wycieczki piesze i rowerowe. Można też uczestniczyć w wielu imprezach regionalnych urządzanych przez miejscowe organizacje zajmujące się turystyką i rekreacją na różnych poziomach, głównie w sezonie letnim, choć i zimą jezioro Drawsko i jego okolica są atrakcyjne. Cały ten region jest tak niezwykle piękny i urokliwy, że każdy – zarówno żeglarz, kajakarz, jak i turysta lądowy – może tam spędzić wiele tygodni, każdego dnia odkrywając coś nowego.

Sponsorzy nagród

Przyjaciele

Patronat nad akcją sprawują